Deze leuze van woedende studenten begrijp ik maar al te goed, ook het protest van universiteiten, onderwijspersoneel en vakbonden. Onderwijsdirecteurs hebben in een open brief aan onderwijsminister Zuhal Demir (N-VA) kritiek geleverd op haar plannen: te snel en ondoordacht en zonder het onderwijsveld te raadplegen.

Demir heeft in het Vlaams parlement de hevige kritiek op haar beleid van tafel geveegd en zegt dat de hervormingen in het onderwijs - hoe dan ook - zullen ingaan op 1 september.

De kwaliteit van het onderwijs moet omhoog, terwijl er een investeringsachterstand is van drie miljard. Hetzelfde bedrag wat nu is uitgegeven aan drie fregatten. Haar plannen betekenen grotere klassen, minder leraren, tien procent meer onderwijsuren zonder verloning, minder tijd voor het evalueren van leerlingen, besparingen op leerlingenvervoer en hogere studiekosten waardoor kinderen uit minder vermogende gezinnen verder op achterstand worden gezet. Het verhoogt de stress en uitstroom bij onderwijzers. Het wordt minder aanlokkelijk om een job in het onderwijs te zoeken.

Kennis – en dus onderwijs – is de belangrijkste grondstof in een samenleving. Besparing op onderwijs is een besparing op de toekomst. Een samenleving evolueert en het onderwijs moet meegroeien, zich aanpassen in overleg met het onderwijsveld, niet per decreet.

Ludieke protestacties met rotte eieren en tomaten hebben plaatsgemaakt voor woede. Jongeren worden geconfronteerd met een toekomst waarin werk onzeker is, onbetaalbare woningen, oplopende studieschulden en een afkalvende sociale bescherming. Geen wonder dat hun reacties scherper worden.

Demirs plannen over hervorming van de levensbeschouwelijke vakken heeft ze al moeten intrekken na het bezwaar van de Raad van State dat ze botsen met de Grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

De Raad van State heeft soortgelijke kritiek geleverd op de federale pensioenhervorming van de Arizona-coalitie. Reden voor de vakbonden om gezamenlijk een annulatieverzoek in te dienen bij het Grondwettelijk Hof.

De PVDA is bij het Hof een collectieve juridische procedure gestart: een 'Pensioenproces' in de vorm van een class action. Individuele burgers worden via de website Pensioenproces opgeroepen om zich aan te sluiten.

De onwil om te luisteren naar sociaal protest leidt tot een grotere kloof tussen overheid en de bevolking. Het zijn steeds meer twee verschillende werelden.

Het contrast tussen beide werelden blijkt bijvoorbeeld uit hoe Lommel de promotie van Lommel SK vierde. Een volksfeest op het Hertog Janplein. Spelers, supporters, families en vrienden genoten samen van een uitzonderlijke prestatie. Een gevoel van samenhorigheid, van verbondenheid.

Daartegenover staat een wereld waarin media ons dag na dag beelden tonen van rellen na voetbalwedstrijden, oorlogen, beursrecords, politieke schandalen en internationale spanningen. Een wereld die steeds vaker op een wankelend gekkenhuis lijkt, bestuurd door elites die de voeling met de samenleving verloren hebben.

In zijn boek ‘De laatste dagen van het oude normaal’ beschrijft Peter Mertens precies die tegenstelling. Terwijl gezinnen opnieuw geconfronteerd worden met stijgende energieprijzen, boeken olie- en gasbedrijven recordwinsten. Terwijl ziekenhuizen personeel tekortkomen en mensen langer moeten werken voor hun pensioen, vinden Europese regeringen moeiteloos honderden miljarden voor bewapening. Overheidsbeleid dat niet gebaseerd is op democratische inspraak, maar zich uit in de vorm van decreten.

Mertens plaatst die ontwikkelingen niet naast elkaar als toevallige gebeurtenissen. Hij verbindt ze. Achter de besparingen, de militarisering en de groeiende macht van monopolies ziet hij dezelfde economische logica aan het werk. Een logica die winsten privatiseert en kosten socialiseert.

Onder de slogan "Steek je decreet in je reet" van de studenten klinkt een bredere onvrede door. Het gaat over onderwijs, maar ook over pensioenen, arbeidsvoorwaarden, betaalbaar wonen en democratische inspraak. Over het gevoel dat beslissingen steeds vaker boven de hoofden van mensen worden genomen.

De wereld is geen verzameling losse feiten. Onderwijsbesparingen, sociale afbraak, economische concentratie en militarisering zijn geen afzonderlijke ontwikkelingen. Ze vloeien voort uit politieke keuzes. Keuzes die bepalen wie betaalt en wie profiteert.

Het oude normaal komt niet terug. De vraag is dan ook niet hoe we het verleden herstellen, maar wie de toekomst vormgeeft. Zijn dat de financiële en economische machten die steeds meer rijkdom en invloed naar zich toe trekken? Of zijn het de mensen die zich organiseren, protesteren en weigeren hun stem te laten afpakken?

De eerste contouren van dat antwoord worden vandaag zichtbaar. Op pleinen en straten, in aula's en stakingsposten. Overal waar mensen samenkomen om duidelijk te maken dat democratie meer is dan om de paar jaar een bolletje kleuren. Democratie begint waar mensen zich mengen in de beslissingen die hun leven bepalen.

Benny AHLERS