Van beleidsmakers mag je verwachten dat ze doordachte plannen maken. Ze beschikken tenslotte over een leger ambtenaren dat dossiers voorbereidt en doorrekent. Daarna kijkt het Rekenhof nog eens kritisch naar de financiële haalbaarheid, de wettigheid en de correcte besteding van overheidsgeld.

Toch proberen ministers keer op keer maatregelen door het parlement te loodsen waarvan je op je klompen aanvoelt dat ze niet deugen. De kritiek van het Rekenhof op de begroting en de pensioenplannen van minister Jambon was bijzonder scherp. Na juridische procedures en zware kritiek moest hij al verschillende onderdelen van zijn hervormingen intrekken, uitstellen of bijsturen. Ook de procedures bij de Raad van State en de class action van de PVDA beloven nog een stevig vervolg te krijgen.

De oppositie citeert dankbaar uit de vernietigende opmerkingen van het Rekenhof. Uitspraken als "De Arizona-begroting is gebouwd op drijfzand" en "De begroting wordt door het Rekenhof met de grond gelijk gemaakt" spreken daarbij boekdelen. Maar het blijft niet bij de pensioenen...

Minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt overlegt met de Taliban over de terugkeer van Afghanen die precies voor dat regime gevlucht zijn. Tegelijk werd belastinggeld gebruikt om badkamers en toiletten dicht te timmeren in een hotel dat als tijdelijke opvang was aangeduid.

Verschillende maatregelen van haar beleid werden bovendien geschorst of vernietigd door het Grondwettelijk Hof en de Raad van State wegens strijdigheid met fundamentele rechten en Europese regelgeving. Haar reactie? Volgens haar kwam de kritiek van "activistische ambtenaren".

Alsof dat nog niet volstaat, circuleert nu het voorstel om een jaarlijkse medische franchise van 500 euro per patiënt in te voeren. Voor een gezin met twee kinderen kan dat oplopen tot 2.000 euro extra per jaar. Dat voorstel miskent de geschiedenis én de logica van onze gezondheidszorg.

Ziekenfondsen zijn ontstaan uit solidariteit. Eind negentiende eeuw legden arbeiders vrijwillig geld samen om medische kosten bij ziekte op te vangen, in een tijd waarin gezondheidszorg enkel bereikbaar was voor wie ze kon betalen. Die solidariteit groeide uit tot ziekenfondsen die iedereen moeten aanvaarden, ongeacht leeftijd of gezondheid. Sinds de Besluitwet van 1944 is de ziekteverzekering verplicht en worden de bijdragen – eigenlijk uitgesteld loon – via de sociale zekerheid beheerd.

Het RIZIV verdeelt de middelen en de ziekenfondsen zorgen voor de terugbetalingen en aanvullende dienstverlening. De patiënt betaalt dus niet de overheid, maar draagt via de sociale zekerheid bij aan een systeem dat gebaseerd is op solidariteit.

Ook langdurig zieken blijven ondertussen onder een vergrootglas liggen. In Lommel zijn 1.587 inwoners langer dan een jaar arbeidsongeschikt, goed voor ruim 7,6 procent van de bevolking tussen 18 en 64 jaar.

Blijkt een franchise politiek onhaalbaar, dan liggen andere pistes al klaar. Zo wordt gedacht aan een verdubbeling van het remgeld voor huisartsen, tandartsen en paramedici. Alleen die maatregel zou honderden miljoenen euro's moeten opleveren. Zelfs een gewone indexering van het remgeld brengt nog tientallen miljoenen extra in het laatje. De boodschap is duidelijk: de patiënt zal meer uit eigen zak moeten betalen.

Maar vraagt iemand zich in de Wetstraat nog af wat daarvan de gevolgen zijn?

Krijgen we toestanden zoals in de Verenigde Staten, waar mensen een doktersbezoek uitstellen omdat ze het eenvoudigweg niet kunnen betalen?

Daardoor worden aandoeningen ernstiger, behandelingen duurder en neemt de kans op langdurige arbeidsongeschiktheid toe. Wat vandaag een besparing lijkt, kan morgen een veel hogere factuur voor de sociale zekerheid opleveren.

Vakbonden, ziekenfondsen, zorgverleners en de oppositie waarschuwen daarvoor. Ook Pax Christi stelt dat een forse stijging van de militaire uitgaven niet mag worden betaald door te besparen op pensioenen, onderwijs en gezondheidszorg.

Voor iedereen met een beetje gezond boerenverstand is de conclusie eenvoudig. Je kunt de begroting tijdelijk oppoetsen door de rekening door te schuiven naar de patiënt. Maar wie noodzakelijke zorg duurder maakt, bespaart niet. Die verplaatst de kosten naar later — en meestal worden ze dan alleen maar hoger.

Benny AHLERS