De wereld verandert steeds sneller. We worden overspoeld door een bombardement van technologische vernieuwingen. Beleid wordt ons opgedrongen alsof verzet geen invloed heeft, en van nieuws weten we niet meer wat waar is.

Opgegroeid in een tijd waarin het internet zijn intrede deed, lijkt de ‘revolutionaire periode van toen’ nu een film in ‘slow-motion’. In een onwaarschijnlijk hoog tempo heeft kunstmatige intelligentie een centrale positie veroverd in vrijwel elk domein van onze samenleving.

Verandering is niet nieuw en zeker niet altijd slecht. Wel wordt het steeds moeilijker om het overzicht te bewaren en te bepalen hoe we op de vele veranderingen in onze omgeving moeten reageren. De behoefte neemt toe om – al is het maar voor een paar weken - tijd en afstand nemen om alles te kunnen laten bezinken.

Vakanties en uitstapjes vormen een ideale gelegenheid om de dagdagelijkse zorgen en problemen even achter ons te laten en adem te halen.

Een moment waarin we met oude en nieuwe vrienden onder het genot van een pintje, een glas wijn of veenbessensap in een verloren uurtje de problematiek van alledag delen en relativeren. Gemakkelijk gaat het niet worden. Opdoemende zorgen over de toekomst van je kinderen, de militarisering van onze samenleving, de persoonlijke financiële gevolgen van dit beleid… Delen lucht op. Het geeft moed om verder te kijken dan de volgende crisis.

Een avontuurlijke vakantie in een tropisch paradijsje met inspirerende architectuur, exotische gerechten en een mooie natuur? Dat is niet voor iedereen weggelegd en misschien ook niet echt nodig. In plaats van een 'ver-weg-ontsnapping' herbronnen we steeds vaker dichter bij huis. Dat kan in de Vlaamse natuur, of gewoon in een stad als Lommel, waar het verenigingsleven en de culturele agenda je het gevoel geven dat je erbij hoort. De zorgen verdwijnen – in ieder geval voor even - naar de achtergrond. Naar de achtergrond, maar niet helemaal.

Samen met mijn broer, zus en zwager hebben we gekozen om een bezoek te brengen aan ENTR in Amsterdam. Dat is het eerste ‘virtual reality museum’ in Nederland. We gaan op een ‘next-generation’ excursie naar Amsterdam 1652.

Je avatar loopt in oude kleren door het beruchte Luizenkwartier. Een overbevolkte, armoedige sloppenwijk. Smalle gangen, een pot bier in de stadsherberg, een walvisvaarder die je meeneemt aan boord, een drukkerij en het oude stadhuis dat in vlammen opgaat. Je raakt in gesprek met Joodse immigranten en arbeiders. Het is een extreem contrast: naast de miserie de enorme rijkdom van de Gouden Eeuw. Een contrast dat weerspiegeld wordt in de wereld van nu.

Overal in de wereld verschijnen dit soort VR-musea: een wandeling door oud Brugge, het British Museum waarin je geroofde kunstschatten als de Rosetta Stone kunt zien, de Sixtijnse kapel in ongekend hoge resolutie. Waarom kiezen voor een reis waarbij je op een onchristelijk tijdstip afreist naar een balie op Zaventem om uren in een wachtrij te staan. Misschien voor een bestemming waar je al een aantal keren bent geweest.

Beide ervaringen zijn moeilijk te vergelijken. Een echte reis geeft jou iets wat VR (voorlopig) niet kan: wrijving en toeval. De geur van een vreemde markt, de hitte op je huid, de verbaasde blik van een lokale bewoner, een chaotische duik in het heden van een ander.

Dat zijn prikkels die je niet kunt programmeren. De VR-reis is een veilige, gecontroleerde duik in het verleden. Interessant en leerzaam? Zeker.

De vraag is wat je van je ‘time-out’ verwacht, wat het je moet opleveren. Dat is een existentiële vraag in het huidige, overprikkelde tijdperk. We rennen achter de feiten aan, maar hebben geen tijd om ze te verteren.

Een ‘time-out’ levert bij voorkeur een goed contrast op, waardoor je referentiekader wordt ontregeld. De tropische vakantie geeft contrast in zintuigen (geur, warmte, kleur), de Lommelse evenementen geven contrast in verbinding (het gevoel dat we samen in het schuitje zitten). De VR-reis naar Amsterdam 1652 levert – voor mij in ieder geval - het meest radicale contrast: dat van tijd en lot.

De reële zorgen van alledag vergeleken met de overlevingsdrang van een walvisvaarder, de miserabele levensomstandigheden in het Luizenkwartier.

Letterlijke of virtuele afstand helpt om overzicht te krijgen. Misschien is dat wel de belangrijkste opbrengst van een zomerse time-out: het besef dat de mens door de eeuwen heen altijd heeft overleefd door te relativeren, te delen en af en toe adem te halen.

Benny AHLERS