We kunnen niet wachten tot de bomen groot zijn
De zomer van het warmste jaar ooit sluit in stijl af met een ‘indian summer’. De klimaatverandering belooft volgens deskundigen meer hittegolven en natte, stormachtige winters met overstromingen. Volgens Sciensano stierven in België dit jaar door de hitte bijna drie duizend mensen meer. Een ander overzicht meldt een verlies van 24.000 levensjaren.
Lommel scoort op gebied van hittekwetsbaarheid gemiddeld dankzij het vele groen. Onze stad kent echter ook ‘hitte-eilanden’ zoals Lommel-Centrum en Heeserbergen. Wijken met veel asfalt en beton, met een maximale risicoscore en relatief veel kwetsbare gezinnen in woningen in slechte staat.
Dat betekent hoge energiekosten, een laag wooncomfort en grotere gezondheidsrisico’s. Hitte kan leiden tot uitdroging, bestaande gezondheidsproblemen verergeren en in ernstige gevallen zelfs leiden tot een ziekenhuisopname of overlijden.
Vooral ouderen, jonge kinderen, zwangere vrouwen en mensen met chronische aandoeningen zijn kwetsbaar. Ook mensen in armoede, mensen die in een slecht geïsoleerde woning wonen of die sociaal geïsoleerd zijn, hebben vaak minder mogelijkheden om zich tegen de hitte te beschermen.
Jasmijn Mertens, huisarts bij Geneeskunde voor het Volk, maakte gebruik van het spreekrecht bij de afgelopen raadsvergadering om aandacht te vragen voor de gevaren van de extreme hitte voor kwetsbare groepen: “In onze praktijk zie ik elke dag hoe de omgeving waarin we wonen en leven onze gezondheid beïnvloedt”.
Ze stelde dat Lommel deze problematiek erkent in haar Klimaatactieplan 2020-2030 met daarin met name lange-termijn maatregelen, zoals ontharding en het bomenplan.
“De aangekondigde maatregelen zijn belangrijk om onze stad op langere termijn beter bestand te maken tegen hitte. Maar hittegolven wachten niet tot bomen groot zijn of verharding opgebroken is. Extreme hitte is geen toekomstscenario meer.
Mijn eerste vraag is dan ook: welke maatregelen uit het Klimaatactieplan met betrekking tot kwetsbare inwoners, zijn vandaag al gerealiseerd? Beschikt de stad momenteel over een actueel overzicht van kwetsbare inwoners en instellingen? Is er een concreet hitte- of gezondheidsplan? En hoe wordt daarbij samengewerkt met lokale zorgverleners?”
“Het probleem vraagt ook om een preventief beleid. Hoe denkt de stad een dergelijk beleid te versterken, zodat gezondheidsproblemen zoveel mogelijk vermeden worden?
Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan meer toegankelijke koele publieke ruimtes, meer schaduwvoorzieningen aan speelpleinen, bushaltes en ontmoetingsplaatsen, een actieve aanpak om kwetsbare ouderen tijdig te bereiken en gerichte communicatie rond hitte en gezondheid. Maar ook aan bijkomende ondersteuning voor inwoners die om financiële redenen in slecht geïsoleerde of moeilijk te koelen woningen leven.
Lommel stelt een zorgzame en inclusieve stad te willen zijn, met aandacht voor ouderen, kwetsbare gezinnen en mensen die extra ondersteuning nodig hebben. Bescherming tegen extreme hitte moet deel uitmaken van dit sociaal beleid.
Klimaatadaptatie gaat uiteindelijk niet alleen over bomen, ontharding en infrastructuur: het gaat over mensen.
Over een oudere buur die tijdens een hittegolf niet uitdroogt. Over een chronisch zieke die bij extreme hitte op tijd de nodige ondersteuning krijgt. Over een gezin dat weet waar het terechtkan wanneer het zijn woning niet koel kan houden.
Ik hoop dan ook dat Lommel niet alleen investeert in de klimaatbestendige stad van morgen, maar ook in de bescherming van kwetsbare inwoners vandaag.”
Katrien Cools, schepen sociaal beleid, stemde in met het betoog van Jasmijn, maar gaf aan dat er nog veel stappen moeten worden gezet: “De verantwoordelijkheid is verdeeld over verschillende bestuursniveaus en organisaties: We hebben geen goed overzicht over wie wat doet. Er is meer coördinatie nodig. Vanuit woonzorgcentra wordt al heel wat aandacht besteed aan het probleem, maar er ligt nog een probleem bij het benaderen van individuele en/of alleenstaande ouderen en andere kwetsbaren.”
Joris Mertens (schepen stadsontwikkeling) verduidelijkte: “Vergroening en ontharding zijn trage processen. Dit is iets voor op langere termijn.”
In een vervolggesprek merkte Jasmijn op dat het Klimaatactieplan vooral lange termijn gericht is met te weinig aandacht voor preventieve en beschermende maatregelen bij gezondheidsrisico’s. Het bestaande beleid lijkt verder vooral gericht te zijn op ouderen, waardoor andere kwetsbare groepen zoals sociaal geïsoleerde mensen, vereenzaamde ouderen en mensen in armoede buiten beeld blijven.
“Het is een complex probleem en voor veel kwetsbare groepen is de drempel te hoog bij het vragen om hulp. Zoals het college aangeeft is het nodig om met lokale organisaties samen te werken. Binnen Geneeskunde voor het Volk zullen we bekijken welke adviezen we kunnen verstrekken aan het stadsbestuur vanuit onze expertise en waar we kunnen helpen.
Maar de stad kan zelf ook een meer preventief beleid voeren. Niet alleen door het verstrekken van drinkwater, maar ook door initiatieven te nemen die mensen in slecht geïsoleerde en moeilijk te koelen woningen kunnen ondersteunen.
Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan het oprichten van een energiegemeenschap naar het voorbeeld van het Genkse ‘EnergySwap’. Zo kunnen inwoners lokaal opgewekte energie goedkoper inkopen, ook inwoners zonder zonnepanelen. Zoals ook door Ronny Geysen (Samen Vooruit) werd voorgesteld bij de laatste mondelinge vraag.
En misschien een groepsaankoop van airco’s / zonnewering en dergelijke? .
Al wordt er met lange termijnplanning buiten meer schaduw gecreëerd: het probleem van hitte binnenshuis is daarmee nog niet opgelost.”
Benny AHLERS
