Industriële geheimen van de Sahara ontdekt

Een vijftigtal belangstellenden trok op zondag 25 oktober met Erfgoed Lommel op ontdekking in de Lommelse Sahara. Onder begeleiding van gids Ferdy Geerts maakten ze kennis met een minder bekend hoofdstuk uit de Lommelse geschiedenis: het voormalige proefterrein van de Belgische springstoffenfabriek PRB (Poudreries Réunies de Belgique).

Vandaag kennen we de Sahara vooral als een prachtig natuurgebied, maar het landschap heeft een heel andere geschiedenis. De uitgestrekte waterplassen zijn bijvoorbeeld ontstaan door zandontginning. Vanaf het tweede kwart van de twintigste eeuw tot het begin van de jaren 1980 werd hier het zogenaamde Lommelzand gewonnen, een grof zand dat vooral in de bouwnijverheid wordt gebruikt. Omdat het zand zich onder de grondwatertafel bevond, bleven na de ontginning waterplassen achter.

Ook het voormalige schietveld van PRB liet zijn sporen na. Op de toenmalige zandvlakte van zo'n 600 hectare werden onder meer kanonnen en munitie getest. Op het terrein stonden drie gebouwen met elk een eigen functie: een gebouw waar kanonnen werden getest, een hoofdgebouw en een atelier dat ook dienstdeed als opslagplaats en laboratorium.

Van de vroegere activiteiten zijn nog verschillende restanten terug te vinden. Zo vertelde Ferdy Geerts over de vernietigingsput, een groot bouwwerk met een diameter van ongeveer tien meter. Hier werden overtollige of afgekeurde munitie en springstoffen gecontroleerd vernietigd of getest. Ook de piramide, een ander overblijfsel van het industriële verleden, herinnert aan de vroegere activiteiten op het terrein. Dit opvallende, betonnen bouwwerk lijkt van een afstandje op een kleine Azteekse piramide. De functie was puur praktisch: het diende als een kogelvanger en schervenbreker. De piramide moest rondvliegende granaatscherven en projectielen opvangen en neutraliseren tijdens de inslagtesten

Dat het schietveld niet zonder gevaar was, blijkt uit de veiligheidsmaatregelen van toen. Het volledige terrein was omgeven door prikkeldraad en waarschuwingsbordjes met de tekst ‘Schietveld – doodsgevaar’. Om de bevolking te waarschuwen, werd een rode vlag gehesen. Bij het testen van munitie klonk bovendien een handsirene. De Sahara was in die tijd dan ook geen gebied voor recreatie en toerisme, maar een terrein met een uitgesproken industriële functie.

Met deze boeiende terugblik sloot Erfgoed Lommel de reeks ‘Gehuchten in de Kijker’ van 2026 af. De grote belangstelling voor deze laatste wandeling bewijst dat de geschiedenis van onze stad blijft fascineren. Vanaf april 2027 trekt Erfgoed Lommel opnieuw op pad met een nieuwe reeks rondleidingen, op zoek naar verhalen en plekken die ons erfgoed dichter bij huis brengen.