Het is goed wonen in Lommel: de stad bruist van activiteiten in een schitterende, bosrijke omgeving. Geen wonder dat onze noorderburen hier op zoek gaan naar een woning. De prijzen liggen een stuk lager dan daar. Je krijgt domweg meer woonkwaliteit voor je geld. Ze vormen inmiddels bijna 15% van onze inwoners. En het is nog niet gedaan.

Brainport Eindhoven, waarvan ASML de spil is, vormt een industrieel ecosysteem dat zich in een ongekend tempo uitbreidt. Het bedrijf bouwt zijn machines niet alleen.

Zo'n 5.000 bedrijven zijn direct of indirect verbonden aan de toeleveringsketen met bekende namen als VDL en Carl Zeiss en honderden andere die minder bekend zijn. Kleine precisiebedrijven, mechatronicaspecialisten, softwarefirma’s, cleanroombouwers, logistieke dienstverleners: vaak onzichtbaar, maar absoluut essentieel.

Verreweg de belangrijkste partner is Imec in Leuven waar ze al 35 jaar mee samenwerken: een wereldvermaard onderzoekscentrum voor nano-elektronica en digitale technologie. In het kader van de Europese Chips Act is deze partnerschap de spil van de Europese chipambities.

In  Imec's Fab3 draait wat de CEO Van den hove “de meest geavanceerde R&D-pilotlijn ter wereld” noemt. Het uitbreidingsplan – 2,5 miljard euro aan nieuwe tools en 6.000 m² extra cleanroom – voegt Fab4 toe, fysiek gekoppeld en geautomatiseerd met Fab3, en rust deze uit met “de volledige reeks ASML-tools van de volgende generatie, zoals de High-NA EUV-machine”. De bouw zal volgend jaar van start gaan. De gecombineerde Fab3-Fab4-lijn moet eind 2028 klaar zijn

In dezelfde periode wil de ASML de Brainport Industries Campus (BIC) Noord in het noordwesten van Eindhoven betrekken. Dit gebied (circa 100 hectare) is bedoeld voor uitbreiding van R&D en productie, met een potentieel voor circa 20.000 nieuwe arbeidsplaatsen.

Dit alles gebeurt op een moment waarop de economie van Brainport Eindhoven al kraakt in haar voegen. De plannen voor vier nieuwe campusfaciliteiten zijn geen abstracte toekomstbeelden meer: ze maken deel uit van dagelijkse gesprekken in gemeentehuizen, bestuurskamers en woonkamers in de hele regio. De gemeenteraad van Eindhoven heeft inmiddels een onteigeningsprocedure opgestart voor dat gebied vanwege de weerstand om grond te verkopen aan ASML.

Woningtekort is, ook daar, nu al een dagelijkse realiteit. Jonge gezinnen vragen zich af of ze ooit nog een huis kunnen kopen in de gemeenschap waar ze zijn opgegroeid. Leraren, verpleegkundigen en politieagenten gaan steeds vaker buiten de regio op zoen, omdat het simpelweg te duur wordt om dichtbij te blijven. Wegen die vijf jaar geleden druk waren, staan nu structureel vast.

In de planning wordt niet alleen gekeken naar gemeentes in de buurt zoals Eersel en Maarheze, maar is de blik ook gericht op het gebied vlak over de grens richting Lommel en Pelt.

Een stimulans voor de lokale economie, nietwaar? De toestroom zorgt immers voor meer omzet. Zoals in de meeste gevallen zit ook hier een schaduwkant aan het hele verhaal. De problemen waarmee de jonge gezinnen in regio Eindhoven worden geconfronteerd, gelden hier in versterkte mate. Waarom?

Het jaarloon van ASML-werknemers begint vanaf 50.000 euro. De nog steeds stijgende huizenprijzen vormen voor hen minder een probleem als bij ons: in Nederland geldt geen loonblokkering. Het gemiddeld jaarloon in Lommel ligt iets boven de 36.000 euro.

De nieuwe woningen die verrijzen, zijn geen sociale woningen. Het zijn projecten voor wie kan bieden, niet voor wie hier is opgegroeid. De markt doet haar werk. Maar de markt kent geen wortels, geen geschiedenis, geen gemeenschap.

Er ligt een plan voor 40 sociale woningen in Lommel aan het Sijsjespad, deels door middel van renovatie. Maar op de wachtlijst staan er 768 personen. En de stad haalt met 5,2% ook niet de Vlaamse norm van 9% sociale woningen...

Het is goed wonen in Lommel. Voor wie het zich kan veroorloven.

Benny AHLERS