De historische schutsluis 't Saske in de Pelterheggen is vandaag officieel opnieuw in gebruik genomen na een grondige restauratie. Samen met het herstel van het aanvoerkanaal vormt het project een belangrijke stap in de aanpak van de verdroging van natuurgebied De Plateaux. Dankzij de vernieuwde infrastructuur kan opnieuw voldoende water vanuit het Kanaal Bocholt-Herentals worden aangevoerd naar de waardevolle vloeiweiden, bossen en heidegebieden.

Al bijna 175 jaar brengt een klein schutsluisje in België water naar natuurgebied De Plateaux in Nederland. Dankzij de restauratie van ’t Saske kan dat ook in de toekomst. De officiële opening van de historische sluis vandaag markeert een belangrijke stap in het herstel van het watersysteem van De Plateaux. Het project is meer dan de restauratie van een cultuurhistorisch monument: het zorgt ervoor dat water weer op de juiste plek terechtkomt, kwetsbare natuur beter bestand is tegen droogte en een eeuwenoud watersysteem opnieuw zijn waarde bewijst. 

Hoewel de meeste mensen de historische vloeiweiden van De Watering in Kolonie kennen, liggen op amper drie kilometer afstand, aan de andere kant van de Noord-Zuidverbinding, nog eens 52 hectare historische vloeiweiden in de Pelterheggen, op het grondgebied van Lommel en Bergeijk.

Het irrigatiesysteem dateert uit het midden van de 19de eeuw. Vanaf het Kanaal Bocholt-Herentals werd een vier kilometer lang aanvoerkanaal gegraven om water naar de toenmalige heidegronden te leiden. Halverwege werd een schutsluis gebouwd om het hoogteverschil te overbruggen. Deze sluis kreeg al snel de naam 't Saske, een naam die vandaag nog voortleeft in de straatnaam Saskesdreef.

Door de jaren heen raakten zowel het kanaal als de schutsluis in verval. Natuurmonumenten, eigenaar van de infrastructuur en de Nederlandse tegenhanger van Natuurpunt, besliste daarom om de historische sluis te restaureren en het aanvoerkanaal opnieuw functioneel te maken. Zo blijft de watertoevoer naar de Pelterheggen en natuurgebied De Plateaux ook in de toekomst verzekerd.

De uitvoering van de werken was bijzonder, omdat zowel het kanaal als de sluis zich op Belgisch grondgebied bevinden. Subsidies voor natuurherstel buiten Nederland zijn uitzonderlijk, maar dankzij het landelijke Programma Natuur – fase 2 kon het project toch worden gerealiseerd. De Provincie Noord-Brabant kende hiervoor een subsidie toe van 946.371 euro. Daarnaast leverde ook Coca-Cola een financiële bijdrage aan het herstel.

Met de restauratie van 't Saske en het herstel van het historische watersysteem wordt niet alleen waardevol cultureel erfgoed bewaard, maar wordt ook een essentiële voorwaarde gecreëerd voor het herstel en behoud van de bijzondere natuur in De Plateaux. Het project onderstreept bovendien het belang van grensoverschrijdende samenwerking tussen België en Nederland voor duurzaam waterbeheer en natuurontwikkeling.